Rehber
Forklift operatör belgesi ve iş güvenliği.
Forklift kazalarının büyük kısmı eğitimsiz kullanımdan çıkıyor. Devrilmenin arkasındaki mantığı ve sahada en sık yapılan hataları anlattık.
Forklift, göründüğünden çok daha tehlikeli bir araç. Kullanacak kişinin eğitim almış ve belgeli olması yasal bir zorunluluk. İş güvenliği de buna dayanıyor. Operatörsüz kiralamada bu sorumluluk kiralayan tarafa geçiyor.
Belge neden konuşuluyor
Forklift bir iş makinesi. Devrildiğinde ya da yükü düşürdüğünde sonuç ağır oluyor. Bu kazaların büyük kısmı ehliyetsiz ya da eğitimsiz kullanımdan çıkıyor. Bu yüzden forklift kullanacak kişinin operatör eğitimi almış ve bunu belgeleyebiliyor olması bekleniyor.
Operatörsüz forklift kiraladığınızda araç sizin sahanızda, sizin personelinizle çalışıyor. Kullanım sorumluluğu da doğrudan size ait. Aracı teslim ederken kullanacak kişinin belgeli olup olmadığını bu sebeple soruyoruz.
Belge ve mevzuat detayları için kendi iş güvenliği uzmanınıza danışın. Bu yazıda sahada işe yarayan pratik bilgileri anlattık. Yazı hukuki görüş yerine geçmez.
Denge üçgeni · forklift neden devrilir
Forklift, otomobil gibi dört köşesinden dengelenmiyor. Ön iki tekerlek ile arka aksın orta noktası arasında bir üçgen oluşuyor. Buna denge üçgeni deniyor. Aracın ve yükün ortak ağırlık merkezi bu üçgenin içinde kaldığı sürece forklift dengede duruyor.
Ağırlık merkezi üçgenin dışına çıktığı anda araç devriliyor. Merkezi dışarı iten şeyler ise şunlar:
- Kapasitenin üstünde yük almak
- Yükü yüksekte tutarak hareket etmek
- Yüklüyken hızlı ya da keskin dönüş yapmak
- Eğimli zeminde yanlamasına ilerlemek
- Yükü çatalın ucunda taşımak, yani ağırlık merkezini öne uzatmak
Bunların hepsi eğitimde anlatılan konular. Eğitimsiz kullanımın tehlikeli olmasının sebebi de bu. Araç normal görünürken bir anda devriliyor ve sürücünün tepki verecek zamanı olmuyor.
Sahada en sık görülen hatalar
- Emniyet kemerini takmamak. Devrilme anında kabinden atlamaya çalışmak en ölümcül hata. Kemer takılıysa operatör kabin içinde kalır ve koruma çerçevesi işini yapar.
- Yükü yüksekte taşımak. Yük taşınırken çatal zeminden yaklaşık bir karış yukarıda ve hafif geriye yatık olmalı.
- Görüşü kapatan yükle ileri gitmek. Yük görüşü kapatıyorsa geri geri gitmek gerekir.
- Çatalın üzerine insan almak. Forklift insan taşımak için tasarlanmadı. Uygun sepet olmadan çatala kesinlikle insan alınmamalı.
- Yaya alanında hız. Depo içinde en sık yaşanan kazalar yaya ile forklift arasında oluyor.
- Park ederken çatalı havada bırakmak. Araç park edilirken çatal yere indirilmeli, el freni çekilmeli, anahtar alınmalı.
Kapasite plakasını okumayı bilin
Her forkliftin üzerinde bir kapasite plakası var. Plakada yazan tonaj belirli bir yük merkezi ve belirli bir kaldırma yüksekliği için geçerli. Yük uzadıkça ya da yukarı çıktıkça taşınabilir ağırlık düşüyor.
Yani üzerinde 3 ton yazan bir forklift her koşulda 3 ton kaldırmaz. Sınırda kalan işlerde bir üst kapasiteye çıkmak gerekir. Kiralama talebinizde yükün ağırlığı kadar kaldırma yüksekliğini de soruyoruz.
Operatörlü kiralama ne zaman daha mantıklı
Belgeli operatörünüz yoksa, iş kısa süreliyse ya da tek seferlikse operatörlü kiralama daha hızlı ve daha güvenli oluyor. Araç geldiği anda iş başlıyor. Kullanım sorumluluğu bizde kalıyor. Sahayı tanımayan bir personeli de araca bindirmek zorunda kalmıyorsunuz.
Uzun süreli işlerde ve kendi belgeli personeliniz varsa operatörsüz kiralama daha ekonomik oluyor. Seçimi bu iki şey belirliyor.
Sık sorulan sorular
Operatörsüz forklift kiralamak için belge şart mı?
Aracı kullanacak kişinin forklift operatörü eğitimi almış ve belgeli olması gerekiyor. Operatörsüz kiralamada kullanım sorumluluğu kiralayan tarafta olduğu için bu noktayı teslimden önce konuşuyoruz.
Forklift neden devrilir?
Aracın ve yükün ortak ağırlık merkezi, ön tekerlekler ile arka aksın orta noktası arasındaki denge üçgeninin dışına çıktığında devrilir. Kapasite üstü yük, yükü yüksekte taşımak, yüklüyken keskin dönüş ve eğimli zeminde yanlamasına ilerlemek en sık sebepler.
Devrilme anında ne yapılmalı?
Kabinden atlamaya çalışmak en tehlikeli tepki. Emniyet kemeri takılıysa operatör kabin içinde kalmalı, direksiyona tutunup gövdesini devrilmenin tersi yönüne yaslamalıdır. Koruma çerçevesi bu senaryo için tasarlanmıştır.
Forklift kapasitesi neden değişken?
Kapasite plakasındaki tonaj belirli bir yük merkezi ve kaldırma yüksekliği için geçerlidir. Yük uzadıkça ya da yukarı çıktıkça taşınabilir ağırlık düşer. Sınırdaki işlerde bir üst kapasite seçilir.
İlgili sayfalar
Forklift Kiralama
Tonaj seçimi, operatörlü ve operatörsüz kiralama, süre seçenekleri.
Forklift günlük kontrol listesi
Vardiya başında beş dakikada yapılacak kontroller.
Forklift Alım-Satım
İkinci el forklift alırken nelere bakılır, fiyatı ne belirler.
Tüm rehber yazıları
Palet ve forklift işine dair diğer başlıklar.